Acetylcysteïne (NAC): wat is het en wat u moet weten
Acetylcysteïne, ook wel NAC (N-acetylcysteïne) genoemd, is een vorm van het aminozuur cysteïne. Veel mensen kennen het als hoestmiddel bij hoest met taai slijm, maar het wordt ook verkocht als voedingssupplement.
In dit artikel leest u waarin NAC verschilt van gewone supplementen, wat onderzoek laat zien en wanneer u voorzichtig moet zijn met het gebruik ervan.
Kort samengevat. N-acetylcysteïne (NAC) is een vorm van het aminozuur cysteïne waarvoor steeds meer belangstelling bestaat. Uit NAC kan het lichaam glutathion aanmaken – een van de belangrijkste antioxidanten van cellen.2 Wetenschappers onderzoeken NAC in uiteenlopende richtingen en het effect kan per persoon verschillen.¹ NAC wordt ook als geneesmiddel gebruikt. Als u andere geneesmiddelen gebruikt, overleg dan eerst met uw arts of apotheker voordat u NAC gaat gebruiken.2
Wat is NAC?
Cysteïne krijgen we binnen via eiwitrijke voeding: vlees, eieren, zuivelproducten en peulvruchten. NAC is een vorm van cysteïne die wordt gebruikt in geneesmiddelen en supplementen.2
In het lichaam wordt uit cysteïne glutathion aangemaakt. Dat is een stof die betrokken is bij de bescherming van cellen en bij de stofwisseling in de lever.2 Door dit verband wordt NAC vaak met glutathion in verband gebracht.
Wanneer wordt NAC als geneesmiddel gebruikt?
- Bij paracetamolvergiftiging. In het ziekenhuis wordt NAC als tegengif toegediend.2
- Taai slijm in de luchtwegen. NAC maakt slijm dunner en wordt daarom in veel landen verkocht als hoestmiddel bij hoest met fluimen.2
In een overzicht van onderzoeken bij mensen met chronische bronchitis of chronische obstructieve longziekte (COPD) verminderden slijmoplossende middelen, waaronder NAC, het aantal verergeringen van de ziekte enigszins.3 Dit is een behandeling die door een arts wordt voorgeschreven. Voedingssupplementen zijn niet bedoeld om ziekten te behandelen.
Wat dit voor u betekent. Als uw hoest langer dan 3 weken aanhoudt of steeds terugkomt, neem dan contact op met een arts in plaats van zelf een supplement te kiezen.4
Welke doseringen komen voor in supplementen?
Supplementen bevatten meestal 150–600 mg NAC per capsule. Bij geneesmiddelen geeft de arts of de bijsluiter de dosering aan. Bij een supplement houdt u zich aan de door de fabrikant aangegeven dosering.
Voorbeeld. Als u een capsule met 600 mg NAC gebruikt en daarnaast een complex voor “de lever” of “ontgifting” dat ook NAC bevat, tel dan de hoeveelheden van beide producten bij elkaar op. Bij complexen wordt de hoeveelheid NAC soms niet eens vermeld.
Hoe kiest u een NAC-product?
- Puur product of complex. Bij een puur product ziet u duidelijk de hoeveelheid NAC. In complexen wordt het gecombineerd met seleen, mariadistel of andere stoffen, dus controleer de volledige samenstelling.
- Dosering. Als u het voor het eerst gebruikt, is het handiger om met een lagere dosering te beginnen en te letten op hoe u zich voelt.
- Capsule. Voor veganisten zijn plantaardige capsules geschikt. Gelatinecapsules zijn gemaakt van dierlijke grondstoffen.
Bijwerkingen en voorzichtigheid
De meest voorkomende bijwerkingen zijn misselijkheid, braken en diarree.2 NAC-capsules kunnen een kenmerkende zwavelgeur hebben, omdat cysteïne zwavel bevat.
Overleg eerst met uw arts als:2
- u nitroglycerine of andere nitraten gebruikt – hoofdpijn kan dan erger worden en de bloeddruk kan dalen;
- u astma heeft;
- u zwanger bent of borstvoeding geeft;
- u actieve kool gebruikt – dit kan de werking van NAC verminderen;
- u een operatie voor de boeg heeft of een bloedingsstoornis heeft.
Geselecteerde NAC-producten
Commerciële informatie. Hier staan producten die in onze winkel verkrijgbaar zijn. Dit is geen ranglijst van effectiviteit. Controleer vóór aankoop op de productpagina de samenstelling en de gebruiksaanwijzing.
150 mg N-acetyl-L-cysteïne per capsule, gebruik: 1 capsule per dag tijdens de maaltijd. De laagste dosering van de hier getoonde producten. De capsule bevat gelatine.5
N-Acetyl-L-Cysteine, 600mg - 60 caps - Life Extension
600 mg N-acetyl-L-cysteïne per capsule, plantaardige capsule. De fabrikant geeft 1 capsule 1–3 keer per dag aan. Bespreek hogere doseringen met een arts.6
NAC met selenium, 600 mg - 100 capsules - NOW Foods
Per capsule 600 mg NAC en 25 µg seleen. Gebruik: 1 capsule per dag. Als u ook andere supplementen met seleen gebruikt, tel dan de hoeveelheid seleen bij elkaar op.7
NAC Detox, Selenium & Molybdeen - 60 veganistische capsules - Osavi
Complex: 190 mg NAC, 125 mg mariadistelextract, choline, 160 µg seleen en 150 µg molybdeen per capsule. De hoeveelheid seleen is hoog, gebruik daarom geen andere seleensupplementen tegelijk.8
Veelgestelde vragen
Waarin verschilt NAC van een glutathionsupplement?
NAC is een stof waaruit het lichaam zelf glutathion aanmaakt.2 In glutathionsupplementen is het al kant-en-klaar aanwezig. Als u twijfelt welke u moet kiezen, overleg dan met een apotheker.
Helpt NAC bij verkoudheid?
NAC maakt slijm dunner en wordt daarom als geneesmiddel soms gebruikt bij hoest met fluimen.2 Als de verkoudheid aanhoudt of u koorts heeft, neem dan contact op met een arts.
Wanneer kunt u NAC het best gebruiken?
Volg de aanwijzingen van de fabrikant. Bij gebruik met voeding treedt misselijkheid minder vaak op.
Wetenschappelijke bronnen
- Europos Komisija. EU Register of nutrition and health claims made on foods. ec.europa.eu
- MedlinePlus, U.S. National Library of Medicine. N-acetyl cysteine. medlineplus.gov
- Poole P, Sathananthan K, Fortescue R. Mucolytic agents versus placebo for chronic bronchitis or chronic obstructive pulmonary disease. Cochrane Database Syst Rev. 2019;5:CD001287. doi:10.1002/14651858.CD001287.pub6
- NHS. Cough. nhs.uk
- Swanson. NAC, 150 mg, 60 capsules. Productetiket.
- Life Extension. N-Acetyl-L-Cysteine, 600 mg, 60 capsules. Productetiket.
- NOW Foods. NAC with Selenium, 600 mg, 100 capsules. Productetiket.
- Osavi. NAC Detox, Selenium & Molybdenum, 60 capsules. Productetiket.
Disclaimer. Dit artikel is bedoeld ter informatie en vervangt geen advies van een arts of apotheker. Voedingssupplementen zijn niet bedoeld om ziekten te behandelen of te voorkomen en vervangen geen gevarieerde voeding en gezonde leefstijl. Overleg vóór het gebruik van supplementen met een zorgprofessional, vooral tijdens zwangerschap, borstvoeding, bij chronische aandoeningen of bij gebruik van geneesmiddelen.
