Acetylocysteina (NAC): co to jest i co warto wiedzieć
Acetylocysteina, nazywana również NAC (N-acetylocysteina), to forma aminokwasu cysteiny. Wielu osobom jest znana jako lek na kaszel z gęstą wydzieliną, jednak jest też sprzedawana jako suplement diety.
W tym artykule dowiesz się, czym NAC różni się od typowych suplementów, co pokazują badania i kiedy należy go stosować ostrożnie.
W skrócie. N-acetylocysteina (NAC) to forma aminokwasu cysteiny, która cieszy się coraz większym zainteresowaniem. Z NAC organizm może wytworzyć glutation – jeden z najważniejszych antyoksydantów komórkowych.2 Naukowcy badają NAC w różnych kierunkach, a jego działanie może być u każdego inne.¹ NAC jest też stosowany jako lek. Dlatego jeśli przyjmujesz inne leki, przed rozpoczęciem stosowania NAC skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.2
Czym jest NAC?
Cysteinę dostarczamy z pokarmami bogatymi w białko: mięsem, jajami, produktami mlecznymi, roślinami strączkowymi. NAC to forma cysteiny stosowana w lekach i suplementach.2
W organizmie z cysteiny powstaje glutation. Jest to substancja, która uczestniczy w ochronie komórek i w przemianie materii w wątrobie.2 Z tego powodu NAC często łączy się z glutationem.
Kiedy NAC jest stosowany jako lek?
- Przy zatruciu paracetamolem. W szpitalu NAC podaje się jako odtrutkę.2
- Gęsta wydzielina w drogach oddechowych. NAC rozrzedza wydzielinę, dlatego w wielu krajach jest sprzedawany jako lek na kaszel z odkrztuszaniem wydzieliny.2
W przeglądzie badań u osób z przewlekłym zapaleniem oskrzeli lub przewlekłą obturacyjną chorobą płuc leki rozrzedzające wydzielinę, w tym NAC, nieznacznie zmniejszyły liczbę zaostrzeń choroby.3 Jest to leczenie zlecane przez lekarza. Suplementy diety nie są przeznaczone do leczenia chorób.
Co to oznacza dla Ciebie. Jeśli kaszel utrzymuje się dłużej niż 3 tygodnie lub nawraca, skontaktuj się z lekarzem, zamiast samodzielnie wybierać suplement.4
Jakie dawki znajdują się w suplementach?
W suplementach najczęściej występuje 150–600 mg NAC w kapsułce. W przypadku leków dawkę określa lekarz lub ulotka w opakowaniu. W przypadku suplementu przestrzegaj dawki podanej przez producenta.
Przykład. Jeśli przyjmujesz kapsułkę z 600 mg NAC oraz kompleks „na wątrobę” lub „detoks”, który również zawiera NAC, zsumuj ilość z obu produktów. W kompleksach ilość NAC bywa nawet niepodana.
Jak wybrać produkt z NAC?
- Czysty czy kompleks. W czystym produkcie wyraźnie widać ilość NAC. W kompleksach jest on łączony z selenem, ostropestem plamistym lub innymi składnikami, dlatego ważne jest sprawdzenie pełnego składu.
- Dawka. Jeśli stosujesz go po raz pierwszy, wygodniej jest zacząć od mniejszej dawki i obserwować, jak się czujesz.
- Kapsułka. Weganom odpowiadają kapsułki roślinne. Kapsułki żelatynowe są wytwarzane z surowców pochodzenia zwierzęcego.
Skutki uboczne i środki ostrożności
Najczęstsze skutki uboczne to nudności, wymioty i biegunka.2 Kapsułki z NAC mogą mieć specyficzny siarkowy zapach, ponieważ cysteina zawiera siarkę.
Najpierw skonsultuj się z lekarzem, jeśli:2
- przyjmujesz nitroglicerynę lub inne azotany – może nasilić się ból głowy i obniżyć ciśnienie krwi;
- chorujesz na astmę;
- jesteś w ciąży lub karmisz piersią;
- przyjmujesz węgiel aktywowany – może on zmniejszyć działanie NAC;
- czeka Cię operacja lub masz zaburzenia związane z krwawieniem.
Wybrane produkty z NAC
Informacja handlowa. Poniżej przedstawiamy produkty dostępne w naszym sklepie. Nie jest to ranking skuteczności. Przed zakupem sprawdź skład i instrukcję stosowania na stronie produktu.
150 mg N-acetylo-L-cysteiny w kapsułce, stosuje się 1 kapsułkę na dobę podczas posiłku. Najniższa dawka spośród tu przedstawionych. Kapsułka zawiera żelatynę.5
N-acetylo-L-cysteina, 600mg - 60 kapsułek - Life Extension
600 mg N-acetylo-L-cysteiny w kapsułce, kapsułka roślinna. Producent zaleca 1 kapsułkę 1–3 razy na dobę. Wyższe dawki omów z lekarzem.6
NAC z selenem, 600mg - 100 kapsułek - NOW Foods
W kapsułce 600 mg NAC i 25 µg selenu. Stosuje się 1 kapsułkę na dobę. Jeśli przyjmujesz także inne suplementy z selenem, zsumuj jego ilość.7
NAC Detox, Selen i Molibden - 60 kapsułek wegańskich - Osavi
Kompleks: 190 mg NAC, 125 mg ekstraktu z ostropestu plamistego, cholina, 160 µg selenu i 150 µg molibdenu w kapsułce. Zawartość selenu jest wysoka, dlatego nie stosuj równocześnie innych suplementów z selenem.8
Najczęściej zadawane pytania
Czym NAC różni się od suplementu z glutationem?
NAC to substancja, z której organizm sam wytwarza glutation.2 W suplementach z glutationem jest on już gotowy. Jeśli zastanawiasz się, który wybrać, skonsultuj się z farmaceutą.
Czy NAC pomaga przy przeziębieniu?
NAC rozrzedza wydzielinę, dlatego jako lek bywa stosowany przy kaszlu z odkrztuszaniem wydzieliny.2 Jeśli przeziębienie się przedłuża lub masz gorączkę, skontaktuj się z lekarzem.
Kiedy najlepiej stosować NAC?
Przestrzegaj zaleceń producenta. Podczas stosowania z posiłkiem nudności występują rzadziej.
Źródła naukowe
- Komisja Europejska. EU Register of nutrition and health claims made on foods. ec.europa.eu
- MedlinePlus, U.S. National Library of Medicine. N-acetyl cysteine. medlineplus.gov
- Poole P, Sathananthan K, Fortescue R. Mucolytic agents versus placebo for chronic bronchitis or chronic obstructive pulmonary disease. Cochrane Database Syst Rev. 2019;5:CD001287. doi:10.1002/14651858.CD001287.pub6
- NHS. Cough. nhs.uk
- Swanson. NAC, 150 mg, 60 kapsułek. Etykieta produktu.
- Life Extension. N-Acetyl-L-Cysteine, 600 mg, 60 kapsułek. Etykieta produktu.
- NOW Foods. NAC with Selenium, 600 mg, 100 kapsułek. Etykieta produktu.
- Osavi. NAC Detox, Selenium & Molybdenum, 60 kapsułek. Etykieta produktu.
Zastrzeżenie. Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem ani farmaceutą. Suplementy diety nie są przeznaczone do leczenia chorób ani zapobiegania im i nie zastępują zróżnicowanej diety oraz zdrowego stylu życia. Przed zastosowaniem suplementów, zwłaszcza w okresie ciąży i karmienia piersią, w przypadku chorób przewlekłych lub przyjmowania leków, skonsultuj się z pracownikiem ochrony zdrowia.
