Wzdęcia brzucha: przyczyny i co robić
Wzdęcia brzucha to jedna z najczęstszych dolegliwości trawiennych. Zwykle są związane z tym, co i jak jemy, i mijają samoistnie.
W tym artykule dowiesz się, co najczęściej wywołuje wzdęcia, co możesz zrobić samodzielnie i kiedy należy zgłosić się do lekarza.
W skrócie. Najczęstsze przyczyny to połykane powietrze, napoje gazowane i żywność, z której w jelitach powstaje więcej gazów.12 Często pomaga wolniejsze jedzenie i zmiany w diecie. Jeśli wzdęcia utrzymują się dłużej niż 3 tygodnie, zgłoś się do lekarza.1
Dlaczego pojawiają się wzdęcia?
- Połykane powietrze. Dzieje się tak przy szybkim jedzeniu, żuciu gumy, piciu przez słomkę lub piciu napojów gazowanych.2
- Niektóre produkty spożywcze. Część węglowodanów nie jest trawiona w jelicie cienkim. W jelicie grubym rozkładają je bakterie, w wyniku czego powstają gazy.2
- Nietolerancja laktozy. Występuje, gdy organizm produkuje zbyt mało laktazy – enzymu rozkładającego cukier mleczny.2
- Zaparcia. Wolniejsza praca jelit również może powodować uczucie pełności.1
- Zespół jelita drażliwego. To częste schorzenie, w którym wzdęcia nawracają razem z bólem brzucha i zmianami w rytmie wypróżnień. Rozpoznaje je lekarz.1
Jakie produkty najczęściej powodują gazy?
| Grupa produktów | Przykłady |
|---|---|
| Rośliny strączkowe | Fasola, soczewica, groszek2 |
| Niektóre warzywa | Kapusta, brokuły, cebula, czosnek2 |
| Niektóre owoce | Jabłka, gruszki, brzoskwinie2 |
| Produkty mleczne | Mleko, lody, miękkie sery, jeśli nie tolerujesz laktozy2 |
| Substancje słodzące | Sorbitol, ksylitol, maltitol (w gumie do żucia, cukierkach „bez cukru”)2 |
Przykład. Jeśli wzdęcia pojawiają się po obiedzie z fasolą i napojem gazowanym, spróbuj namoczyć rośliny strączkowe przed gotowaniem, zjeść mniejszą porcję i pić wodę niegazowaną.
Wiele z tych produktów jest zdrowych i wartościowych. Nie trzeba z nich rezygnować – lepiej jeść je w mniejszych porcjach i zwiększać ilość stopniowo.
Co możesz zrobić samodzielnie?
- Jedz wolniej i dokładnie przeżuwaj jedzenie.1
- Unikaj napojów gazowanych i gumy do żucia.1
- Regularnie się ruszaj. Spacer po posiłku wspiera pracę jelit.1
- Zwiększaj ilość błonnika stopniowo i pij odpowiednio dużo wody.2
- Zapisuj, po jakich produktach pojawiają się wzdęcia. Dzięki temu łatwiej znajdziesz przyczynę.
Czy suplementy mogą pomóc?
Węgiel aktywowany. Węgiel aktywowany pomaga zmniejszyć nadmierne gromadzenie się gazów po posiłku. Aby uzyskać taki efekt, potrzeba co najmniej 1 g przyjętego 30 minut przed posiłkiem i 1 g tuż po nim.3 Węgiel aktywowany może zmniejszać wchłanianie leków, dlatego przyjmuj go oddzielnie od leków.4
Laktaza. Enzym laktaza poprawia trawienie laktozy u osób, które mają trudności z jej trawieniem. Wymaga to co najmniej 4500 jednostek FCC z każdym posiłkiem zawierającym laktozę.3
Olejek z mięty pieprzowej. W przeglądzie 12 badań obejmującym 835 osób z zespołem jelita drażliwego kapsułki z olejkiem z mięty pieprzowej zmniejszały ogólne objawy i ból brzucha bardziej niż placebo.5 U niektórych osób olejek z mięty pieprzowej wywołuje zgagę.6
Kiedy zgłosić się do lekarza?
Zgłoś się do lekarza, jeśli:1
- wzdęcia utrzymują się stale dłużej niż 3 tygodnie;
- bez wyraźnej przyczyny spada masa ciała;
- widzisz krew w stolcu lub stolec stał się czarny;
- zmieniły się Twoje nawyki wypróżniania i zmiana nie ustępuje.
Jeśli brzuch bardzo mocno boli, wymiotujesz lub nie możesz wypróżnić się ani oddać gazów, zadzwoń pod numer 112.
Wybrane produkty wspierające trawienie
Informacja handlowa. Poniżej znajdują się produkty dostępne w naszym sklepie. To nie jest ranking skuteczności. Przed zakupem sprawdź skład i instrukcję stosowania na stronie produktu.
Węgiel aktywny - Aktyvuota anglis - 260 mg - N120 - Swanson
Węgiel aktywowany, 260 mg w kapsułce; producent wskazuje 2 kapsułki (520 mg) na dobę. Stosuj oddzielnie od leków, ponieważ węgiel może zmniejszać ich wchłanianie.7
Mieszanka enzymów; w kapsułce 9500 ALU laktazy i innych enzymów (proteaza, lipaza, amylaza). Producent wskazuje 1 kapsułkę do każdego posiłku zawierającego produkty mleczne.8
Digest Basic - 30 kaps. - Enzymedica
Szeroka mieszanka enzymów: proteaza, amylaza, lipaza, laktaza (300 ALU), alfa-galaktozydaza i inne. Producent wskazuje 1 kapsułkę do każdego posiłku.9
Peppermint Gels – 90 kapsułek żelowych – NOW Foods
W porcji (2 kapsułki) 362 mg olejku z mięty pieprzowej, 35 mg imbiru i 39 mg olejku z kopru włoskiego. Producent wskazuje stosowanie 30 minut przed posiłkiem. Jeśli odczuwasz zgagę, skonsultuj się z farmaceutą.10
Najczęściej zadawane pytania
Czy probiotyki pomagają na wzdęcia?
Wyniki badań są niejednoznaczne i zależą od konkretnych szczepów bakterii. Więcej piszemy w artykule Probiotyki i dobre bakterie.
Czy wzdęcia mogą być spowodowane stresem?
Tak, stres może wpływać na pracę jelit. Dotyczy to zwłaszcza zespołu jelita drażliwego.11
Jak rozpoznać, czy nie toleruję laktozy?
Jeśli wzdęcia pojawiają się po mleku, ale nie po twardym serze czy jogurcie, może to być nietolerancja laktozy. Osoby nietolerujące laktozy często lepiej znoszą te produkty. Dokładnie nietolerancję może stwierdzić lekarz.12
Źródła naukowe
- NHS. Bloating. nhs.uk
- National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK). Gas in the Digestive Tract. niddk.nih.gov
- Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności (wersja skonsolidowana). EUR-Lex
- MedlinePlus, U.S. National Library of Medicine. Activated charcoal. medlineplus.gov
- Alammar N, Wang L, Saberi B i in. The impact of peppermint oil on the irritable bowel syndrome: a meta-analysis of the pooled clinical data. BMC Complement Altern Med. 2019;19(1):21. doi:10.1186/s12906-018-2409-0
- NIH National Center for Complementary and Integrative Health. Peppermint Oil. nccih.nih.gov
- Swanson. Activated Charcoal, 260 mg, 120 kapsułek. Etykieta produktu.
- Enzymedica. Lacto, 30 kapsułek. Etykieta produktu.
- Enzymedica. Digest Basic, 30 kapsułek. Etykieta produktu.
- NOW Foods. Peppermint Gels, 90 kapsułek. Etykieta produktu.
- NHS. Irritable bowel syndrome (IBS). nhs.uk
- National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK). Lactose Intolerance. niddk.nih.gov
Zastrzeżenie. Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem ani farmaceutą. Suplementy diety nie służą leczeniu ani zapobieganiu chorobom i nie zastępują zróżnicowanej diety oraz zdrowego stylu życia. Przed zastosowaniem suplementów, zwłaszcza w okresie ciąży i karmienia piersią, w przypadku chorób przewlekłych lub przyjmowania leków, skonsultuj się z pracownikiem ochrony zdrowia.
